Ciekawostki historyczne Polski
Pieniądz i kredyt19243 min czytania

Złoty Grabskiego

Na przełomie 1923 i 1924 roku marka polska traciła wartość z dnia na dzień. Rząd Władysława Grabskiego, złożony z fachowców, dostał od Sejmu pełnomocnictwa na pół roku i w kilka miesięcy wymienił pieniądz, przede wszystkim własnymi siłami państwa.

Władysław Grabski, premier i minister skarbu, fotografia portretowa z 1925 roku
Władysław Grabski, 1925. Fotograf nieznany.
W skrócie
  • Ustawa z 11 stycznia 1924 r. o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej dała rządowi pełnomocnictwa na sześć miesięcy.
  • Rozporządzenie Prezydenta z 20 stycznia 1924 r. ustanowiło złotego jednostką monetarną; 1 lutego 1924 r. przestano drukować marki na pokrycie deficytu.
  • 28 kwietnia 1924 r. rozpoczął działalność Bank Polski SA; kurs wymiany 1 800 000 marek za 1 złotego; złoty odpowiadał 9/31 grama czystego złota.

Podstawą była ustawa z 11 stycznia 1924 roku o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej, która weszła w życie 15 stycznia. Sejm dał rządowi pełnomocnictwa na sześć miesięcy: do zmian podatkowych, wprowadzenia nowego systemu walutowego, nadania statutu bankowi emisyjnemu i zaciągania pożyczek do 500 milionów franków w złocie. Rozporządzenie Prezydenta z 20 stycznia 1924 roku w przedmiocie systemu monetarnego stwierdzało, że jednostką monetarną Rzeczypospolitej jest złoty, równy frankowi szwajcarskiemu i odpowiadający 9/31 grama czystego złota.

1 lutego 1924 roku zaprzestano druku marek na pokrycie deficytu skarbowego. Rozporządzenie z 14 kwietnia 1924 roku o zmianie ustroju pieniężnego ustaliło kurs wymiany: 1 800 000 marek polskich za jednego złotego. 28 kwietnia 1924 roku w Warszawie rozpoczął działalność Bank Polski SA z wyłącznym prawem emisji biletów bankowych, a od 1 lipca 1924 roku marka przestała być prawnym środkiem płatniczym. Reformę sfinansowano przede wszystkim własnymi siłami państwa, między innymi ze sprzedaży akcji Banku Polskiego.

Stabilizacja nie przyszła na zawsze. Od lipca 1924 roku sytuacja gospodarcza zaczęła się pogarszać, przyczyniły się do tego nieurodzaj i wojna celna z Niemcami w 1925 roku. W lipcu 1925 roku kurs złotego się zachwiał, 12 listopada Bank Polski odmówił dalszego wydawania walut na jego podtrzymanie, a następnego dnia Grabski podał się do dymisji. Złoty ustabilizował się ostatecznie w 1927 roku, ale nazwa, którą dostał w 1924 roku, została do dziś.

A dziś

Naprawa finansów zaczyna się od uczciwego bilansu. Firmie, która chce uniknąć upadłości, pomagamy przygotować układ z wierzycielami: Restrukturyzacja w e‑PGW.

Udostępnij Facebook LinkedIn X WhatsApp
Źródła i dokumenty
  1. M. Jarosiński, „Reforma walutowa i utworzenie Banku Polskiego SA”, dzieje.pl (PAP), 25 czerwca 2010 r., dzieje.pl.
  2. Ustawa z dnia 11 stycznia 1924 r. o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej, Dz.U. 1924 nr 4 poz. 28, eli.gov.pl/eli/DU/1924/28.
  3. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 20 stycznia 1924 r. w przedmiocie systemu monetarnego, Dz.U. 1924 nr 7 poz. 65, eli.gov.pl/eli/DU/1924/65.
  4. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 14 kwietnia 1924 r. o zmianie ustroju pieniężnego, Dz.U. 1924 nr 34 poz. 351, eli.gov.pl/eli/DU/1924/351.
  5. Ilustracje: Władysław Grabski, 1925. Fotograf nieznany; Warszawa, ulica Bielańska z gmachem Banku Polskiego, przed 1939. Fot. Henryk Poddębski.

Wpis ma charakter historyczny i informacyjny, nie jest poradą prawną.