Ciekawostki historyczne Polski
Pieniądz i kredyt18033 min czytania

Składka przed pożarem, pomoc po pożarze

Pożar domu oznaczał utratę budynku i konieczność znalezienia pieniędzy na odbudowę. Towarzystwo Ogniowe dla miast w Prusach Południowych miało przenieść ciężar takiego zdarzenia z pojedynczego właściciela na zorganizowany system ubezpieczenia.

Malarski widok zabudowy Warszawy jako kontekst ubezpieczania miejskich nieruchomości
Bernardo Bellotto, Plac Krasińskich, 1778.
W skrócie
  • Towarzystwo dla miast powołano 21 kwietnia 1803 roku.
  • Działało na ziemiach polskich pod władzą pruską, nie w niepodległym państwie polskim.
  • Akta ubezpieczeniowe obejmowały składki, odszkodowania i opisy budynków.

W 1803 roku na terenie Prus Południowych utworzono Towarzystwo Ogniowe dla miast z dyrekcjami w Poznaniu i Warszawie. Tak początek instytucji opisuje inwentarz Dyrekcji Ubezpieczeń w Warszawie w zasobie Archiwum Państwowego w Kielcach. Rok później powstało osobne towarzystwo dla wsi. Nie był to więc jeden zakład obejmujący od razu wszystkie ziemie polskie i wszystkie rodzaje majątku.

Idea była praktyczna: gromadzić środki na skutki pożaru, zanim do niego dojdzie. Składka i późniejsze odszkodowanie tworzyły inną drogę pomocy niż zbiórka organizowana dopiero po nieszczęściu. Ubezpieczenie nie zapobiegało zapłonowi budynku, ale miało pomagać w pokryciu następstw szkody.

Archiwalne materiały pokazują, jak wiele znaczył opis ubezpieczonego majątku. Zachowały się akta składek i odszkodowań, wykazy oraz szacunki zabudowań, a także plany budynków. W poznańskim zespole towarzystwa wymieniono prowadzenie akt dla poszczególnych nieruchomości. Ubezpieczany dom stawał się zatem również przedmiotem dokumentacji.

Ta historia pokazuje przede wszystkim zmianę sposobu finansowania strat: przygotowanie wspólnego zabezpieczenia przed zdarzeniem zamiast poszukiwania całej pomocy dopiero po pożarze.

A dziś

Przy współczesnej szkodzie liczą się warunki ubezpieczenia i dokumentacja zdarzenia. PGW przyjmuje zapytania dotyczące odszkodowań i ustala możliwy zakres pomocy. Sprawdź wsparcie w sprawach szkód majątkowych.

Udostępnij Facebook LinkedIn X WhatsApp
Źródła i dokumenty
  1. Archiwum Państwowe w Kielcach, Dyrekcja Ubezpieczeń w Warszawie, zespół 21/17/0: dzieje twórcy i zawartość, Archiwum Państwowe w Kielcach, Dyrekcja Ubezpieczeń w Warszawie, zespół 21/17/0: dzieje twórcy i zawartość.
  2. Archiwum Państwowe w Poznaniu, opis zespołu miejskich ubezpieczeń ogniowych, Archiwum Państwowe w Poznaniu, opis zespołu miejskich ubezpieczeń ogniowych.
  3. Ilustracja: Bernardo Bellotto, Plac Krasińskich, 1778. Widok miasta sprzed powstania Towarzystwa, nie przedstawienie pożaru ani siedziby ubezpieczyciela. Autorstwo: Bernardo Bellotto. Wykorzystano dotychczasowy plik ilustracji z rejestru pochodzenia PGW; bez nowych zmian pliku w tym wydaniu., Rekord ilustracji i pochodzenie.
  4. Prawa do ilustracji (Bernardo Bellotto, Plac Krasińskich, 1778.): Public domain, PD-Art, według istniejącego rejestru pochodzenia., Informacja o prawach.
  5. Ilustracja: François Gérard, Fryderyk Wilhelm III, 1814. Późniejszy portret monarchy, nie scena ustanowienia Towarzystwa w 1803 roku. Autorstwo: François Gérard; reprodukcja Wschmock. Proporcjonalnie zmniejszona miniatura udostępniona przez Wikimedia Commons. Bez dodatkowego kadrowania, retuszu ani zmian koloru pliku., Rekord ilustracji i pochodzenie.
  6. Prawa do ilustracji (François Gérard, Fryderyk Wilhelm III, 1814.): Public domain, PD-Art, autor zmarł1837., Informacja o prawach.
  7. Ilustracje: Bernardo Bellotto, Plac Krasińskich, 1778; François Gérard, Fryderyk Wilhelm III, 1814.

Wpis ma charakter historyczny i informacyjny, nie jest poradą prawną.