
- Komornik: pierwotnie dworzanin władcy sprawujący pieczę nad jego komorą i mieniem ruchomym.
- Od XIV w. komornicy pomagali podkomorzemu ziemskiemu, który sądził spory o rozgraniczenie dóbr szlacheckich.
- Komornik sądowy w dzisiejszym kształcie: prawo o ustroju sądów powszechnych z 1928 r., ustawa z 29 sierpnia 1997 r. (w życie 30 listopada 1997), ustawa z 22 marca 2018 r.
Encyklopedia PWN podaje, że komornik był pierwotnie dworzaninem władcy sprawującym pieczę nad jego komnatą, czyli komorą, oraz zarządzającym mieniem ruchomym. W XIV wieku wyodrębnił się dożywotni urząd podkomorzego ziemskiego, który rozpatrywał sprawy o rozgraniczenie dóbr szlacheckich, a od końca XIV wieku przewodniczył sądowi, w którym zasiadali oddani mu do pomocy komornicy. Komornicy ziemscy i graniczni nie należeli do najwyższej hierarchii urzędów: byli zastępcami i pomocnikami sędziego, podsędka i podkomorzego. To samo słowo oznaczało zresztą także bezrolnych chłopów mieszkających kątem w cudzych chałupach.
Komornik w dzisiejszym znaczeniu, urzędnik wykonujący wyroki, pojawił się w odrodzonej Polsce wraz z ujednoliceniem sądów. Rozporządzenie Prezydenta z 6 lutego 1928 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych weszło w życie 1 stycznia 1929 roku, a towarzyszyły mu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komorników w sądach grodzkich (z 24 grudnia 1928 r.) i o komornikach (z 1 grudnia 1932 r.). Po wojnie komornicy byli pracownikami państwowymi mianowanymi przez prezesów sądów wojewódzkich i urzędowali przy sądach rejonowych.
Przełom przyniosła ustawa z 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji, która weszła w życie 30 listopada 1997 roku: komornik przestał być urzędnikiem średniego szczebla, a stał się funkcjonariuszem publicznym prowadzącym własną kancelarię, z samorządem zawodowym. W styczniu 1998 roku odbyły się walne zgromadzenia izb komorniczych, a 12 lutego 1998 roku pierwszy Krajowy Zjazd Komorników wybrał prezesa Krajowej Rady Komorniczej. Od 1 stycznia 2019 roku zawód reguluje ustawa z 22 marca 2018 roku o komornikach sądowych.
Komornik to etap egzekucji, nie pierwszy krok dochodzenia należności. Dłużnik z dostępem do sprawy może zapoznać się z jej stanem, zaproponować warunki spłaty i uzgodnić je z wierzycielem: e‑PGW dla dłużnika.
Źródła i dokumenty
- Encyklopedia PWN, hasło „komornik”, encyklopedia.pwn.pl.
- Encyklopedia PWN, hasło „podkomorzy”, encyklopedia.pwn.pl.
- Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 lutego 1928 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. 1928 nr 12 poz. 93, eli.gov.pl/eli/DU/1928/93.
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 grudnia 1932 r. o komornikach, Dz.U. 1932 nr 110 poz. 886, eli.gov.pl/eli/DU/1932/886.
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, Dz.U. 1997 nr 133 poz. 882, eli.gov.pl/eli/DU/1997/882.
- Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, Dz.U. 2018 poz. 771, eli.gov.pl/eli/DU/2018/771.
- Krajowa Rada Komornicza, „20-lecie samorządu zawodowego komorników sądowych”, 30 listopada 2017 r., komornik.pl.
- Ilustracje: Bernardo Bellotto, „Plac Krasińskich”, 1778; Tomasz Silarski podczas składania zeznań w procesie brzeskim, 1931–1932. Narodowe Archiwum Cyfrowe.
Wpis ma charakter historyczny i informacyjny, nie jest poradą prawną.
