- W 1309 r. siedzibę wielkiego mistrza przeniesiono do Malborka; wśród najwyższych dostojników był wielki skarbnik.
- Księga podskarbiego malborskiego (Marienburger Tresslerbuch) zachowała się dla lat 1399–1409 i notuje wydatki wielkich mistrzów.
- 1392: Władysław Opolczyk zastawił Krzyżakom ziemię dobrzyńską za 50 tysięcy florenów; Polska wykupiła ją w 1405 r. po układzie w Raciążku z 1404 r. W 1402 r. Zakon przejął Nową Marchię.
Państwo zakonne miało administrację, jakiej zazdrościły mu sąsiednie królestwa. Władzę sprawował wielki mistrz z radą dostojników, wśród których był wielki skarbnik; komtur skupiał w swoim ręku władzę administracyjną, gospodarczą i wojskową nad okręgiem. Krzyżacy zarabiali na odpustach i przywilejach, a biedniejszym rycerzom przybywającym z Zachodu oferowali kredyt na podróż do Prus, spłacany po zdobyciu łupów.
Jak wyglądała kasa wielkiego mistrza, wiemy z księgi podskarbiego malborskiego, zachowanej dla lat 1399–1409. Malborski skarbnik notował w niej wydatki wielkich mistrzów i częściowo konwentu malborskiego: na bieżącą politykę, utrzymanie dworu i stołecznego zamku. Badacze korzystali z niej, żeby odtworzyć między innymi pieniężne zapomogi Zakonu dla rycerstwa na wyprawy i kontakty wielkich mistrzów z sąsiadami.
Pieniądz Zakonu sięgał też po ziemię. W 1392 roku książę Władysław Opolczyk zastawił Krzyżakom całą ziemię dobrzyńską za 50 tysięcy florenów węgierskich, choć formalnie należała ona do Korony. Władysław Jagiełło odzyskał ją dopiero po układzie zawartym w Raciążku w maju 1404 roku, zwracając sumę zastawną; Krzyżacy opuścili ziemię dobrzyńską w czerwcu 1405 roku. W 1402 roku Zakon przejął od Zygmunta Luksemburskiego Nową Marchię. Każda z tych transakcji stała się potem jednym z zarzewi wielkiej wojny zakończonej pod Grunwaldem.
Zastaw, dług i wykup to dziś język upadłości i układów. Firmie, która nie radzi sobie z długami, pomagamy przejść przez postępowanie upadłościowe: Upadłość gospodarcza w e‑PGW.
Źródła i dokumenty
- Zintegrowana Platforma Edukacyjna, „Państwo zakonu krzyżackiego”, zpe.gov.pl.
- M. Radoch, „Kontakty wielkich mistrzów krzyżackich z dominium warmińskim w latach 1399–1409 (w świetle księgi podskarbiego malborskiego)”, Komunikaty Mazursko-Warmińskie 2005, nr 1, s. 17–36, bazhum.muzhp.pl.
- „Elita ziemi dobrzyńskiej na przełomie XIV i XV wieku”, Średniowiecze Polskie i Powszechne 3 (7), 2011, s. 87–119 (zastaw 1392, wykup 1405), bazhum.muzhp.pl.
- Zintegrowana Platforma Edukacyjna, „Jak i dlaczego doszło do wojny z Krzyżakami?”, zpe.gov.pl.
- Ilustracje: Malbork, zamek od strony Nogatu, około 1915. Harris & Ewing, Biblioteka Kongresu; Zygmunt Luksemburski, portret z około 1430 roku. Kunsthistorisches Museum w Wiedniu.
Wpis ma charakter historyczny i informacyjny, nie jest poradą prawną.