Ciekawostki historyczne Polski
Długi i wierzyciele19333 min czytania

Wspólne reguły dla umów i zobowiązań

Jedno państwo nie oznaczało od razu jednego prawa prywatnego. Kodeks zobowiązań był częścią porządkowania przepisów po odzyskaniu niepodległości. Miał dać wspólną podstawę sprawom tak zwyczajnym jak zapłata ceny, wykonanie umowy czy naprawienie szkody.

Pierwsza strona Kodeksu zobowiązań ogłoszonego w 1933 roku
Kodeks zobowiązań, 1933. Dziennik Ustaw nr 82, poz. 598.
W skrócie
  • Kodeks wydano rozporządzeniem Prezydenta RP z 27 października 1933 roku.
  • Ogłoszono go 28 października, a wszedł w życie 1 lipca 1934 roku.
  • Towarzyszyły mu osobne przepisy wprowadzające i wyjątki dotyczące ustaw szczególnych.

W Dzienniku Ustaw numer 82 z 1933 roku sąsiadują dwie pozycje: 598, czyli Kodeks zobowiązań, oraz 599, czyli przepisy wprowadzające. Rozdzielenie tych dokumentów ma znaczenie. Jeden ustanawiał reguły dotyczące zobowiązań, drugi wyjaśniał ich relację do dotychczasowego prawa.

Kodeks nie zaczął obowiązywać w dniu podpisania. Oficjalny rejestr podaje 27 października 1933 roku jako datę wydania, 28 października jako datę ogłoszenia oraz 1 lipca 1934 roku jako wejście w życie. Rok w nazwie historii i rok rozpoczęcia stosowania przepisów są więc różne, choć dotyczą tego samego aktu.

Przepisy wprowadzające przewidywały zastąpienie dawnych regulacji w zakresie objętym kodeksem, lecz pozostawiały też określone ustawy szczególne. Wymieniały m.in. ubezpieczenia, upadłość, ochronę lokatorów i niektóre sprawy pracownicze. Nie był to zatem prosty gest usunięcia całego wcześniejszego prawa cywilnego jednym rozporządzeniem.

W praktyce znaczenie miało stworzenie wspólnego języka dla wierzyciela i dłużnika: z czego wynika obowiązek świadczenia, czego można żądać i jak opisywać niewykonanie zobowiązania. Historia kodeksu pokazuje, że porządek umów wymaga nie tylko ich zawierania, lecz również zasad na wypadek sporu. Nie wolno jednak przenosić dawnych przepisów bezpośrednio do współczesnej sprawy. Dzisiejszą podstawę prawną ustala się osobno.

A dziś

Niezapłacona faktura lub niewykonana umowa wymaga ustalenia dokumentów, terminów i podstaw roszczenia. PGW przyjmuje zapytania o odzyskiwanie należności i ustala zakres możliwego wsparcia. Sprawdź dział windykacji.

Udostępnij Facebook LinkedIn X WhatsApp
Źródła i dokumenty
  1. Kodeks zobowiązań, Dz.U. 1933 nr 82 poz. 598: akt i daty w rejestrze ELI, Kodeks zobowiązań, Dz.U. 1933 nr 82 poz. 598: akt i daty w rejestrze ELI.
  2. Przepisy wprowadzające kodeks zobowiązań, poz. 599, w szczególności art. I–III, Przepisy wprowadzające kodeks zobowiązań, poz. 599, w szczególności art. I–III.
  3. Biblioteka Kórnicka PAN: rekord wydania z epoki z informacją o obowiązywaniu od 1 lipca 1934 roku, Biblioteka Kórnicka PAN: rekord wydania z epoki z informacją o obowiązywaniu od 1 lipca 1934 roku.
  4. Ilustracja: Kodeks zobowiązań, Dziennik Ustaw z 1933 roku, nr 82, poz. 598. Reprodukcja dokumentu urzędowego. Autorstwo: Prezydent Rzeczypospolitej, akt urzędowy. Pierwszą stronę oficjalnego PDF wyrenderowano do JPEG, z dłuższym bokiem 1280 px. Bez kadrowania i innych zmian., ELI: oryginał dokumentu.
  5. Ilustracja: Henryk Poddębski, Krakowskie Przedmieście w Warszawie, lata trzydzieste. Biblioteka Narodowa. Kontekst epoki, nie scena podpisania kodeksu. Autorstwo: Henryk Poddębski, Biblioteka Narodowa. Wykorzystano dotychczasowy plik ilustracji z rejestru pochodzenia PGW; bez nowych zmian pliku w tym wydaniu., Rekord ilustracji i pochodzenie.
  6. Prawa do ilustracji (Henryk Poddębski, Warszawa, lata trzydzieste. Biblioteka Narodowa.): Public domain według istniejącego rejestru pochodzenia., Informacja o prawach.
  7. Ilustracje: Kodeks zobowiązań, 1933. Dziennik Ustaw nr 82, poz. 598; Henryk Poddębski, Warszawa, lata trzydzieste. Biblioteka Narodowa.

Wpis ma charakter historyczny i informacyjny, nie jest poradą prawną.