Ciekawostki historyczne Polski
Miasta i przywileje18173 min czytania

Warszawska giełda zaczyna od kupieckich spraw

Giełda nie zaczęła się od ekranów pełnych kursów akcji. W Warszawie była miejscem spotkania kupców i pośredników, a ważną rolę odgrywały weksle oraz pieniądze zagraniczne. Jej początki pokazują, jak handel potrzebował wspólnego miejsca ustalania warunków transakcji.

Historyczny widok Pałacu Saskiego sprzed otwarcia Giełdy Kupieckiej
Pałac Saski, autor nieustalony, około 1800.
W skrócie
  • Uroczyste otwarcie Giełdy Kupieckiej w Pałacu Saskim nastąpiło 12 maja 1817 roku.
  • Akt ustanawiający giełdę pochodził z 12 kwietnia 1817 roku.
  • Giełda Kupiecka nie jest tożsama z dzisiejszą spółką GPW założoną w 1991 roku.

Historia początku ma kilka dat. Postanowienie namiestnika ustanawiające giełdę wydano 12 kwietnia 1817 roku. Uroczyste otwarcie odbyło się miesiąc później w Pałacu Saskim. Badacz dziejów rynku Mieczysław Puławski odróżnia od ceremonii operacyjne rozpoczęcie działalności, które datuje na 16 maja. Nie należy więc zamieniać daty otwarcia w rzekomą datę podpisania aktu.

Nazwa Giełda Kupiecka oddaje środowisko, z którego wyrosła instytucja. Ceduły giełdowe ogłaszały kursy weksli i pieniędzy zagranicznych oraz ceny towarów. Trzeba jednak odróżnić publikowanie ceny od faktycznej transakcji zawartej na sali giełdowej. Puławski wskazuje, że część cen towarów pochodziła z obrotu pozagiełdowego, a rzeczywista działalność miała przede wszystkim charakter pieniężny.

W pośrednictwie uczestniczyli maklerzy przysięgli. Ich praca wymagała wiedzy o handlu, monetach i dokumentach płatniczych. Weksel był ważny dlatego, że obrót nie składał się wyłącznie z natychmiastowych płatności gotówką. Handlowano również zobowiązaniami i oczekiwaniem przyszłej zapłaty.

Ta opowieść nie dowodzi nieprzerwanego działania jednej firmy od 1817 roku do dziś. Współczesną GPW utworzono w 1991 roku, a jej pierwsza sesja odbyła się 16 kwietnia. Historyczna tradycja warszawskiego rynku jest starsza niż obecna spółka. Rozróżnienie tych dwóch historii pozwala docenić ciągłość pomysłu, bez wymyślania ciągłości organizacyjnej.

A dziś

Weksel, faktura i umowa to różne dokumenty, dlatego współczesna sprawa wymaga osobnego sprawdzenia. PGW przyjmuje zapytania dotyczące należności; zakres pomocy ustala się na podstawie konkretnej dokumentacji. Zapytaj o sprawę należności.

Udostępnij Facebook LinkedIn X WhatsApp
Źródła i dokumenty
  1. Mieczysław Puławski, Dwieście lat minęło. Krótkie opisanie dziejów giełd papierów wartościowych w Polsce, 2017, s. 170–171: daty i działanie Giełdy Kupieckiej; cytowane dawne regulacje, Mieczysław Puławski, Dwieście lat minęło. Krótkie opisanie dziejów giełd papierów wartościowych w Polsce, 2017, s. 170–171: daty i działanie Giełdy Kupieckiej; cytowane dawne regulacje.
  2. Zintegrowana Platforma Edukacyjna: Giełda i ubezpieczenia, otwarcie w 1817 i powstanie GPW w 1991, Zintegrowana Platforma Edukacyjna: Giełda i ubezpieczenia, otwarcie w 1817 i powstanie GPW w 1991.
  3. Ośrodek Rozwoju Edukacji: Giełda papierów wartościowych, tradycja obrotu wekslami i obligacjami, Ośrodek Rozwoju Edukacji: Giełda papierów wartościowych, tradycja obrotu wekslami i obligacjami.
  4. Ilustracja: Pałac Saski, widok od strony wejścia około 1800 roku, autor nieustalony. Wizerunek budynku sprzed otwarcia giełdy, nie zapis ceremonii z 1817 roku. Autorstwo: Autor nieustalony, widok architektoniczny; źródło discoversaskipalace.com/m/2. Proporcjonalnie zmniejszona miniatura udostępniona przez Wikimedia Commons. Bez dodatkowego kadrowania, retuszu ani zmian koloru pliku., Rekord ilustracji i pochodzenie.
  5. Prawa do ilustracji (Pałac Saski, autor nieustalony, około 1800.): Public domain, PD-old/PDM według rekordu Commons., Informacja o prawach.
  6. Ilustracja: P. Boczkowski, sala nowego gmachu giełdy przy ul. Królewskiej, 1877. Tygodnik Illustrowany, Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa. Późniejsza siedziba, nie Pałac Saski z 1817 roku. Autorstwo: P. Boczkowski, rytownik. Proporcjonalnie zmniejszona miniatura udostępniona przez Wikimedia Commons. Bez dodatkowego kadrowania, retuszu ani zmian koloru pliku., Rekord ilustracji i pochodzenie.
  7. Prawa do ilustracji (P. Boczkowski, sala giełdy, 1877. Tygodnik Illustrowany, Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa.): Public domain, PD-old/PDM według rekordu Commons/MBC., Informacja o prawach.
  8. Ilustracje: Pałac Saski, autor nieustalony, około 1800; P. Boczkowski, sala giełdy, 1877. Tygodnik Illustrowany, Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa.

Wpis ma charakter historyczny i informacyjny, nie jest poradą prawną.