- Bank ustanowiono ukazem z 17/29 stycznia 1828 roku.
- Uroczyste otwarcie nastąpiło 6 maja 1828 roku w Warszawie.
- Nie należy utożsamiać go z Bankiem Polskim SA z 1924 roku ani z dzisiejszym NBP.
W dokumentach założycielskich pojawia się podwójna data: 17/29 stycznia 1828 roku. To zapis według dwóch kalendarzy, a nie dwa osobne akty. Ustanowienie banku poprzedzało jego uroczyste otwarcie, które odbyło się 6 maja. W przygotowaniu instytucji ważną rolę odegrał minister skarbu Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki.
Archiwum Główne Akt Dawnych opisuje dwa powiązane zadania Banku Polskiego: obsługę długu publicznego i wspieranie gospodarki Królestwa Polskiego. Bank otrzymał również możliwość kontaktów z zagranicznymi bankami i domami handlowymi. Nie był po prostu miejscem przechowywania pieniędzy; stanowił część organizacji kredytu i rozliczeń.
Publikacje Centrum Pieniądza NBP przypominają o prawie emisji biletów i o działalności kredytowej wspierającej m.in. górnictwo, hutnictwo oraz infrastrukturę. Wyjaśniają też ciekawą pułapkę chronologiczną: bank otwarto w 1828 roku, lecz mógł posługiwać się biletami kasowymi przygotowanymi wcześniej. Data na dokumencie pieniężnym nie musi więc być datą powstania instytucji, która wprowadzała go do obiegu.
Po banku pozostały nie tylko banknoty. Inwentarz AGAD wymienia dokumenty depozytów, pożyczek, kredytów i korespondencję z domami handlowymi. Pokazują one codzienną stronę wielkiego projektu: konkretne należności, zobowiązania i uzgodnienia. Nazwa Bank Polski powracała później w innych realiach, ale instytucje z 1828 i 1924 roku trzeba rozróżniać.
Dokumenty finansowe nadal pomagają ustalić, z czego wynika należność i jak była rozliczana. Przy współczesnym sporze PGW może pomóc uporządkować dokumentację oraz ustalić zakres dalszych działań. Skontaktuj się z PGW.
Źródła i dokumenty
- AGAD, Bank Polski, inwentarz zespołu PL 1/221: dzieje twórcy i dokumentacja banku, AGAD, Bank Polski, inwentarz zespołu PL 1/221: dzieje twórcy i dokumentacja banku.
- Centrum Pieniądza NBP, Bankoteka nr 14, s. 21: ustawa zasadnicza i otwarcie banku, Centrum Pieniądza NBP, Bankoteka nr 14, s. 21: ustawa zasadnicza i otwarcie banku.
- Centrum Pieniądza NBP, Bankoteka nr 3: Bank Polski i kredytowanie gospodarki, Centrum Pieniądza NBP, Bankoteka nr 3: Bank Polski i kredytowanie gospodarki.
- Ilustracja: Adrian Grycuk, gmach Giełdy i Banku Polskiego w Warszawie, 2022. Współczesna fotografia historycznego budynku. Autorstwo: Adrian Grycuk; obróbka wersji Jacek Halicki. Proporcjonalnie zmniejszona miniatura udostępniona przez Wikimedia Commons. Bez dodatkowego kadrowania, retuszu ani zmian koloru pliku., Rekord ilustracji i pochodzenie.
- Prawa do ilustracji (Adrian Grycuk, obróbka Jacek Halicki, 2022. CC BY-SA 3.0 PL, zmniejszono.): CC BY-SA 3.0 PL., CC BY-SA 3.0 PL.
- Wersja fotografii pozostaje dostępna na wskazanej licencji CC BY-SA. Przy dalszym wykorzystaniu zachowaj wymagane uznanie autorstwa, informację o zmianach oraz warunki udostępniania na tej samej lub zgodnej licencji..
- Ilustracja: Marie Eugénie Gomier-Prévot, portret Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego, 1825. Muzeum Narodowe w Warszawie, depozyt w Wilanowie. Autorstwo: Marie Eugénie Gomier-Prévot. Użyto oryginalnego pliku, bez powiększania, kadrowania, retuszu i innych zmian., Rekord ilustracji i pochodzenie.
- Prawa do ilustracji (Marie Eugénie Gomier-Prévot, Drucki-Lubecki, 1825. Muzeum Narodowe w Warszawie.): Public domain, PD-Art, według rekordu Commons., Informacja o prawach.
- Ilustracje: Adrian Grycuk, obróbka Jacek Halicki, 2022. CC BY-SA 3.0 PL, zmniejszono; Marie Eugénie Gomier-Prévot, Drucki-Lubecki, 1825. Muzeum Narodowe w Warszawie.
Wpis ma charakter historyczny i informacyjny, nie jest poradą prawną.